Emancipeer de bevalling

We zijn bevallingen vol medische interventies zo gewoon geworden dat we er al (bijna) van uitgaan dat we als vrouw niet het recht hebben om zulke technieken te weigeren. Eens eraan toegegeven in the heat of the moment, en vaak zonder eerst de volledige uitleg te krijgen, maakt het ons afhankelijk van de artsen waardoor we onze eigen bevalling niet meer in handen hebben.

Het eerste dat je als bevallende vrouw te horen krijgt bij aankomst in een materniteit van een ziekenhuis, is welke protocollen van dan af gelden en hoe en welke ingrepen zullen volgen. Zo komt het verloop van de bevalling in de handen van technocraten met ultramoderne apparatuur, waardoor de ouders in spe denken dat hoe meer medische controle, bijstand en ingrepen er voorhanden zijn, hoe groter de kans op een geslaagde bevalling is.

Bevallende vrouwen leveren zich lichamelijk en geestelijk helemaal over aan die medische omgeving en vergeten te luisteren naar hun eigen lichaam en dat van hun baby. Ze zien zichzelf als patiënt op een ziekenhuisbed en niet langer als een toekomstige moeder die op het punt staat actief en bewust – zelf – een kind op de wereld te zetten.

Het wordt tijd dat vrouwen zelf opnieuw de touwtjes van hun bevalling in handen nemen. Wat zou het fantastisch zijn als we allemaal de controle over ons eigen lichaam en ook de verantwoordelijkheid over onze baby na de geboorte terugeisen.

Baas over eigen bevalling. Maar hoe?

Hoe krijgen we dat voor elkaar? Om te beginnen moeten we duidelijke en juiste informatie krijgen over hoe de protocollen in een ziekenhuis werken, over de voor- en nadelen van ingrepen die ons worden voorgesteld, inclusief de secundaire effecten op korte en lange termijn, zodat we een geïnformeerde keuze kunnen maken over hoe we willen bevallen.

Eindelijk aandacht voor de mentale voorbereiding

Wie mentaal niet voorbereid is op een bevalling, riskeert dat het verloop moeizamer zal gaan. Vergelijk het met topsport, waarbij het mentale aspect niet onderschat wordt en een belangrijk deel uitmaakt van de training van sporters.

Wanneer het over bevallen gaat, leeft er bij sommige vrouwen zo’n angst dat ze er liever niet mee bezig zijn tot de situatie – de bevalling dus – zich aandient. Daardoor krijgen ze niet de kans om de mentale voorbereiding te laten doordringen tot in hun lichaam, wat essentieel is voor een vredig verloop van de bevalling, die nochtans een heel natuurlijke daad is, of althans zou moeten zijn.

Een verregaande vorm van mentale voorbereiding zie je ook bij hypnobirthing, een fenomeen dat overgewaaid raakt uit de VS. Het vergt wat oefening en begeleiding in de maanden voor de bevalling, maar voorstanders beweren dat het vrijwel alle pijn van de bevalling kan wegnemen. Youtube staat alvast vol van filmpjes die behoorlijk indrukwekkend zijn.

Ook de steun van de mensen rondom de toekomstige moeder, zowel naasten als mensen die haar begeleiden tijdens de zwangerschap en de bevalling, speelt een grote rol. Toch worden ze te weinig betrokken tijdens het hele gebeuren van zwangerschap tot bevalling. Ook professionele begeleiders zoals vroedvrouwen en doula’s moeten meedraaien in een business-minded gezondheidszorgmodel waardoor ze niet altijd de kans krijgen om voldoende aandacht te schenken aan het psychische aspect.

Laat vrouwen kiezen in welke houding ze bevallen

Eens in een medische omgeving terecht gekomen, krijgen de meeste vrouwen in België maar één optie wat bevalhoudingen betreft: liggend op de rug in een ziekenhuisbed. Niet alleen is dit hoogst oncomfortabel voor wie bevalt, het maakt ook de pijn een pak heviger. Wie denkt dat dit de beste bevalhouding is, zit verkeerd. Hou je nu goed vast: dit is enkel en alleen zodat de dokter zich niet hoeft te bukken om alles te zien!

Zie de ruggenprik niet meer als standaard

Verdoving tegen de pijn wordt tegenwoordig als normaal beschouwd. We krijgen te horen dat pijnmedicatie nodig is om het lijden van de bevalling te kunnen doorkomen. Toch heb je het recht om de verdoving aan te nemen of te weigeren. Tijdens de arbeid is het immers mogelijk om op andere manieren de pijn de baas te blijven en zo medicatie minder nodig te maken: wandelen, van houding veranderen, en vooral niét op de rug blijven liggen. In weinig ziekenhuizen worden vrouwen aangemoedigd om dit te doen.

Een epidurale verdoving is echt niet niets. Er komt een anesthesist aan te pas die een metalen holle buis in de ruimte tussen de ruggenwervels in de onderrug plaatst. Vervolgens schuift hij of zij er een katheter in die de verdovingsvloeistof tot in die ruimte zal brengen, waarna het metalen buisje verwijderd wordt.

Door het infuus ben je meestal gebonden aan een continue monitoring van de harttonen van de baby waardoor je in bed moet blijven. Niet dat je ver zou geraken, want je onderlichaam is in de meeste gevallen verlamd. Tot zover de mogelijkheid om je baby dankzij beweging vlotter naar buiten te werken…

Omdat je met een epidurale verdoving ook niet meer voelt wanneer je moet plassen, wordt vaak een blaaskatheder geplaatst. Nog een – soms pijnlijke – ingreep… Met een epidurale verdoving bevallen verhoogt het risico op daaropvolgende medische interventies, zoals een kunstverlossing met vaccuümpomp of een tang. Daarnaast zijn er ook nog enkele mogelijke bijwerkingen zoals een daling van de bloeddruk, een verhoogde harttoon van de baby, hoofdpijn (ook na de bevalling), een langdurige verlamming van het onderlichaam…

Nog te vaak wordt deze verdoving als vanzelfsprekend gezien. Ze toont vooral dat we in een maatschappij leven waarin alles via controleschermen gebeurt en er nog weinig aandacht is voor wat écht is. Zoals we kijken naar een concert door de camera op de smartphone, kijken we naar onze baby op het scherm en schakelen we directe sensoren van ons lichaam uit.

Voor wie met serieuze pijn kampt, is het aanbod van een verdoving aanlokkelijk, zelfs al is het niet wat je écht wilt.

In de American Journal of Obstetrics and Gynaecology is een studie verschenen over vrouwen die ervoor kozen om met een ruggenprik te bevallen. Daaruit bleek dat:

  • de eerste fase van de arbeid gemiddeld 2,5u langer duurt,
  • de tweede fase van de arbeid gemiddeld 1u langer duurt,
  • meer dan de helft van deze vrouwen een infuus met weeënopwekkers nodig hadden
  • er vier keer zoveel baby’s waren die er niet goed uitzagen,
  • twee keer zoveel vrouwen “geholpen” moesten worden met verlostang of vacuümpomp,
  • een kwart van deze vrouwen uiteindelijk met een keizersnede is moeten bevallen (tegenover 2% bij de vrouwen die geen verdoving namen).

En wat met de baby die na een bevalling met ruggenprik geboren wordt? Dat wordt vaak over het hoofd gezien als het gaat over de mogelijke risico’s van een epidurale verdoving. Farmaproductenten geven toe dat er geen studies gedaan zijn naar de langetermijneffecten van hun middelen. Studies naar de impact op korte termijn wijzen alvast uit dat er wel degelijk negatieve effecten bij de baby zijn:

  • aantasting van het centrale zenuwsysteem,
  • minder reactie op gevoel, wat de hechting met het kind nadelig kan beïnvloeden
  • Verstoring van de spijsvertering en meer reflux,
  • minder zuigreflex, met een negatieve impact op de kansen op een geslaagde borstvoeding,
  • lagere scores op testen die de ontwikkeling van kinderen meten,
  • vatbaarder voor overprikkeling.

Stop met systhematisch inknippen van de vagina (epistomie)

Net als het breken van de vliezen, maakt een epistomie (de knip) deel uit van de normale gang van zaken in een ziekenhuis. Nochtans verlaagt een knip het risico op complicaties als gevolg van de bevalling niet. In tegendeel: er is net meer risico op problemen achteraf.

Een studie die verschenen is in The Lancet in december 1994 toonde dat vrouwen die bevallen zijn in een ziekenhuis waar systematisch ingeknipt werd, veel meer hersteloperaties moesten ondergaan, meer pijn na de bevalling ervaarden en meer complicaties hadden door littekenweefsel, in vergelijking met de moeders die bevallen waren in instellingen waar zo’n knip alleen na overweging gezet werd.

Waarom wordt er dan zo vaak een epistomie uitgevoerd? Het moet allemaal snel gaan om plaats te maken voor de volgende bevalling. Vrouwen krijgen injecties of infusen met weeënopwekkers en de baarmoederhals krijgt simpelweg niet de nodige tijd om te openen en om de hormonen hun werk te laten doen. Ingrepen als deze zorgen voor méér inknippen. Nochtans is de beste methode om inscheuren te vermijden een rechtere bevalhouding zoals gehurkt of op handen en voeten. Dan werkt de zwaartekracht mee in plaats van tegen en kan het hoofdje van de baby zachter indalen zonder scheuren van het perineum te veroorzaken.

Bied de moeder intimiteit

Wanneer een vrouw in een intieme omgeving kan bevallen, draagt dat bij tot een uitdrijvingsreflex bij de laatste weeën. Veel vrouwen ervaren een soort angst – sommigen noemen het ook een oerkracht – vlak voor het meest intense deel van de bevalling.

Dit is een overgangsfase die, als daar de vrijheid voor is en als er niet gestoord wordt, ervoor zorgt dat de bevallende vrouw heel sterke uitdrijvingsweeën kan krijgen. De natuur op z’n efficiëntst. De ongestoorde vrouw zit dan meestal rechtop, voorovergebogen, steunend op bijvoorbeeld een meubel, op haar partner of op haar handen en voeten.

In deze omstandigheden is er zelden sprake van inscheuren omdat de vrouw zich in een houding bevindt die een soepele verwijding van de vulva mogelijk maakt.

Wacht met het doorknippen van de navelstreng en hou moeder en kind bij elkaar

In een ideale wereld worden moeder en baby bij de geboorte met zachtheid benaderd. Spijtig genoeg is het gangbaar dat de navelstreng meteen wordt doorgeknipt terwijl het net ontzettend nuttig is om te wachten tot de navelstreng niet meer klopt. Zo krijgt de baby al het bloed dat voor hem bedoeld is, samen met alle afweerstoffen, zuurstof en nutriënten die daarin zitten. Een interessant pleidooi voor het uitstellen van het doorknippen van de navelstreng is te zien in een YouTube-video van TedX in Brussel, door dokter Alan Greene, een gerenommeerde Amerikaanse pediater.

Soms wordt de baby al snel schoongeveegd terwijl er geen enkele reden is om de natuurlijke bescherming van het slijm op zijn huidje niet nog enkele dagen te laten verder dienen. Men wil zo snel mogelijk de Apgar-score, lengte en gewicht kennen, de pasgeboren baby aan een onderzoek onderwerpen. En vervolgens? “Laat de mama nu maar wat rusten” Hup, baby weg… Gelukkig gaat het niet overal zo, maar het gebeurt nog altijd.

Al deze praktijken bemoeilijken het contact tussen moeder en baby. Na een natuurlijke bevalling is een moeder nochtans alert en bewust en wil ze niets anders dan samen zijn met haar baby. Samen tijd doorbrengen met de baby op haar buik, hem aanraken, bekijken, voeden… Dat is ook alles wat dat baby’tje wil en nodig heeft, alleen kan het dat nog niet zeggen. Een baby heeft na de bevalling nood aan de warmte van zijn moeder, het huidcontact, het horen van haar stem en het ruiken van haar geur. Dit unieke moment helpt mama’s om de vermoeidheid van de bevalling te overkomen en vormt de basis van hun band.

Volg het advies van de Wereldgezondheidsorganisatie en laat vroedvrouwen hun werk doen

De gynaecoloog zou niet moeten tussenkomen als er geen problemen zijn. In België is het de standaard geworden dat gynaecologen alle bevallingen doen, waardoor ze een vijandige houding hebben tegen vroedvrouwen die bevallende moeders zelfstandig begeleiden. De gynaecologen verwijten de vroedvrouwen pas naar het ziekenhuis te komen als er problemen zijn, maar eigenlijk is dat net hun rol, dat is ook waar zij voor opgeleid zijn, dat is waarvoor al die protocollen en medische apparatuur voor dienen. Voor als het misloopt.

De landen met de laagste perinatale mortaliteit zijn niet toevallig de landen waar de meeste bevallingen begeleid worden door vroedvrouwen (in meer noordelijke landen van Europa, maar ook Japan bijvoorbeeld).

In landen waar het vooral gynaecologen zijn die aan het roer van de bevallingen staan, komen te veel keizersneden voor (25% in de VS bijvoorbeeld). Daarom raadt de Wereld-gezondheidsorganisatie aan om meer beroep te doen op vroedvrouwen, zowel voor de begeleiding van de zwangerschap als voor de geboorte en de zorgen van de pasgeborene. Zo’n begeleiding is persoonlijker en gebeurt met respect voor de geboorte als normaal natuurlijk proces en voor de moeder die haar keuzes zelf maakt op basis van informatie.

Hoe veilig is bevallen in het ziekenhuis?

  • Een Amerikaanse studie van 242.000 geboortes in ziekenhuizen en 2.200 thuisbevallingen toont aan dat de sterftegraad bij de baby’s 1,2% bedraagt in ziekenhuizen en 0,4% thuis.
  • Een andere studie door Dr. Lewis Mehl-Madrona bewijst dat complicaties en interventies in ziekenhuizen veel frequenter voorkomen dan bij thuisbevallingen.
  • Van vrouwen die thuis bevallen, ontvangt slechts 5% medicatie ten opzichte van 75% in de ziekenhuizen.
  • Er zijn drie keer zoveel keizersneden in ziekenhuizen dan bij bevallingen die thuis gepland waren maar waarbij men toch naar het ziekenhuis moest gaan.
  • Zuurstofgebrek, infecties en letsels door de bevalling komen meer voor bij baby’s die in het ziekenhuis geboren zijn.
  • Er worden in ziekenhuizen tien keer meer epistomieën (knip) uitgevoerd dan bij thuisbevallingen. Ook ernstig inscheuren komt dubbel zo vaak voor in een ziekenhuis dan thuis, vooral omdat er vaak een verlostang aan te pas komt en de vrouw gedwongen wordt liggend te bevallen.
  • De Wereldgezondheidsorganisatie meent dat ziekenhuizen die meer dan 10% keizersneden uitvoeren te veel tussenkomen bij de bevalling.

Deze studies, net als vele anderen, benadrukken dat we de algemeen geldende gedachte dat een ziekenhuis veiliger is, dringend moeten herbekijken. Het wordt hoog tijd dat vroedvrouwen en thuisbevallingen geherwaardeerd worden in de medische wereld. 

It's only fair to share...Share on Facebook
Facebook
Pin on Pinterest
Pinterest
Email this to someone
email
Print this page
Print